Phi tập trung hóa (Decentralization) là gì?
Đây là một trong những khái niệm nền tảng mà bất kỳ ai mới bước chân vào thị trường tài sản số cũng nên nắm rõ. Cùng Crypto Pro VN tìm hiểu ngay.
Định nghĩa
Tính chất của một hệ thống trong đó quyền kiểm soát, lưu trữ và xác nhận dữ liệu được chia đều cho nhiều người tham gia độc lập khắp nơi, thay vì tập trung toàn quyền vào một cá nhân, công ty hay tổ chức duy nhất.
Giải thích dễ hiểu
Chắc bạn từng nghe ba mẹ, cô bác trong xóm chơi hụi rồi đúng không? Cả nhóm góp tiền mỗi tháng, rồi có một người đứng ra làm "chủ hụi", giữ hết sổ sách, giữ hết tiền, tới lượt ai thì chủ hụi phát ra. Rủi ro lớn nhất của kiểu chơi này là gì? Là nếu chủ hụi tham lam sửa sổ sách, ghi thiếu, ghi khống, hoặc tệ hơn là ôm hết tiền bỏ trốn, thì cả nhóm chỉ biết ngồi khóc vì không có bằng chứng gì khác ngoài lời chủ hụi nói. Đó chính là rủi ro của một hệ thống "tập trung": mọi quyền lực, mọi dữ liệu nằm trong tay đúng một người, người đó tốt thì êm, người đó xấu thì cả nhóm lãnh đủ. Phi tập trung hóa giải quyết đúng nỗi lo này bằng cách không giao hết quyền cho một người duy nhất nữa. Thay vào đó, sổ sách được sao y giống hệt nhau và phát cho tất cả thành viên trong nhóm cùng giữ một bản, ai muốn sửa một dòng cũng phải được đa số các bản sao còn lại đồng ý xác nhận thì mới hợp lệ, chứ một người tự ý sửa sổ của mình thì các bản khác không khớp, lập tức bị phát hiện gian lận. Mạng lưới blockchain của tài sản số hoạt động theo đúng tinh thần đó: không có một "chủ hụi" trung tâm nào giữ hết sổ sách, mà hàng ngàn máy tính độc lập khắp nơi trên thế giới cùng lưu giữ một bản sao y hệt nhau, cùng nhau xác nhận mọi giao dịch trước khi ghi vào sổ. Muốn gian lận, một kẻ xấu phải thuyết phục hoặc chiếm quyền kiểm soát cùng lúc đa số các bản sao đó, gần như bất khả thi khi số lượng người giữ sổ lên tới hàng ngàn, hàng chục ngàn ở khắp các quốc gia. Đây cũng chính là nền tảng làm nên khái niệm "sổ cái phân tán" mà bạn đã học ở bài blockchain trước đó, còn phi tập trung hóa chính là cái triết lý, cái tinh thần đứng sau toàn bộ công nghệ này, áp dụng không chỉ cho việc lưu sổ mà còn cho cách ra quyết định, quản trị dự án sau này nữa. Nhớ đơn giản: phi tập trung là không giao hết quyền cho một chủ hụi duy nhất, mà chia đều cho rất nhiều người cùng giữ sổ, cùng xác nhận, để không ai một mình qua mặt được cả nhóm.
Follow kênh để học hỏi kiến thức về thị trường tài sản số, chứng khoán, vàng mỗi ngày. Tác giả: Phương Cùng học tập và áp dụng kiến thức hiệu quả mỗi ngày, liên hệ Zalo 094 740 9918.
Bài viết thuộc chuỗi giải thích thuật ngữ tài sản số dành cho người mới của Crypto Pro VN.
